sobota, 27 stycznia 2007

ZOFIA

Pochodzenia greckiego, od słowa sophia (mądrość). Imię to w Polsce występuje od XII wieku. Zdrobnienia: Zocha, Zochna, Zofka, Zońka, Zosia, Zosienka, Zosieńka, Zośka, Sonka. Obce formy: Sophia, Sophie, Sophy (ang.), Sophie (fr.), Sophie, Sofie, Soffie (niem.), Sofija (połud.-słow.).


NAZWISKA:

Sofij, Sofijew, Sofian, Sofiański, Sofijski, Sofinowski, Sofiński, Sofniewicz, Zofalik, Zofczak, Zofeński, Zofiński, Zosiak, Zosicz, Zosowski, Zoszak, Zośkowski, Zowczak.


PATRON:

1. Św. Zofia Rzymska (15 maja) należy do męczenników pierwszych wieków, których akta dawno zaginęły, dlatego też trudno dziś cokolwiek pewnego o niej powiedzieć. Najprawdopodobniej św. Zofia miała być młodą rzymianką, która podczas prześladowania chrześcijan za panowania cesarza Dioklecjana w 305 r. poniosła śmierć męczeńską za wiarę. Około 846 r. papież Sergiusz II przeniósł jej relikwie do kościoła św. Marcina na Wzgórzach (S. Martino ai Monti) w Rzymie, gdzie złożono je pod głównym ołtarzem. Natomiast biskup Strasburga, Remigiusz, sprowadził część relikwii do alzackiego klasztoru w Eschau. Nie jest więc wykluczone, że właśnie stamtąd kult św. Zofii przeniknął na ziemie polskie. Jest wzywana w przypadkach późnych mrozów i w modlitwach o pomyślny rozwój ziemiopłodów.
W ikonografii św. Zofia z Rzymu przedstawiana jest jako męczennica, czasem z mieczem i kadzią, co pozwala wnioskować o jej śmierci i męczeństwie. Najczęściej jednak występuje z księgą i gałązką palmy.


2. Św. Zofia patronka wdów z trzema córkami (30 września) należy do najstarszych świętych. Jej żywot ma charakter przede wszystkim legendarny. Urodziła się w I w. prawdopodobnie w Mediolanie. Po śmierci męża, zamożnego mediolańczyka, udała się do Rzymu razem z trzema córkami, których imiona brzmiały: Pistis (wymieniana także jako Fides – Wiara), Elpis (Spes – Nadzieja) i Agape (Caritas – Miłość). Prawdopodobnie pragnęła zostać męczennicą za wiarę. W trakcie jednego z prześladowań chrześcijan namiestnik Antioch nakazał jej złożyć na ołtarzu Diany ofiarę kadzidła. Zofia stanowczo odmówiła. Wtedy na oczach matki poddano wyszukanym torturom jej córki. Zofia, cierpiąc strasznie, zachęcała jednak córki do wytrwania w wierze. Według jednej z wersji legendy po śmierci córek zabito również Zofię. Według innej wersji namiestnik Antioch, zdumiony męstwem Zofii, miał ją zostawić przy życiu. Jednak Zofia zmarła z bólu na grobie córek trzy dni później.
Kult świętej był bardzo wczesny w Kościele zarówno na Wschodzie, jak i na Zachodzie. Papież Paweł I sprowadził jej relikwie do kościoła S. Silvestro in Capite w Rzymie. Dzisiaj relikwie Zofii i jej córek znajdują się w kościele św. Pankracego w Rzymie.
W ikonografii przedstawiana jest prawie zawsze razem z trzema córkami, często mają one miecze, co ma obrazować śmierć przez ścięcie. Czasami ukazywana jest także z księgą i gałęzią palmową (co może być skutkiem mylenia jej ze św. Zofią z 15 maja).


 

Brak komentarzy: